VNspace (theo Wikipedia)-Module hậu cần (service module) Zvezda là một là đóng góp đầu tiên hoàn toàn của Nga cho trạm không gian quốc tế. Zvezda đã trở thành nền tảng cho sự định cư đầu tiên của con người trên trạm. Trong tiếng Nga, “Zvezda” có nghĩa là ngôi sao.

Lịch sử

Zvezda được phóng lên bằng một tên lửa đẩy Proton vào ngày 11 tháng 7 năm 2000 tại bãi phóng Baikonur Cosmodrome, Kazakhstan. Ngày 25 tháng 7 năm 2000, nó được lắp ghép thành công vào module Zarya của trạm ISS, lúc đó mới chỉ có 2 module Zarya và Unity, ở độ cao khoảng 440 km.

Chức năng

Module hậu cần là nơi sinh hoạt chính ban đầu của các phi hành gia trên trạm. Nó có một hệ thống hỗ trợ sự sống, phân phối năng lượng điện và xử lý dữ liệu. Ngoài ra nó còn có hệ thống điều khiển bay cũng như hệ thống đẩy, giúp nó thực hiện các chức năng này thay cho Zarya khi nó vừa được lắp ghép vào trạm. Nó cũng có một hệ thống thông tin liên lạc có khả năng nhận được các lệnh điều khiển từ dưới mặt đất. Hiện tại, nhiều chức năng của Zvezda đang được hỗ trợ hoặc thay thế bởi các bộ phận của Mỹ. Tuy nhiên, nó vẫn là bộ phận trung tâm về mặt cấu trúc cũng như chức năng của phần của Nga trên trạm cũng như là nơi ở chính của các thành viên phi hành đoàn. Cơ quan không gian châu Âu (ESA) cung cấp một hệ thống quản lý dữ liệu (Data Management System), hoạt động giống như bộ não của Zvezda. Hệ thống máy tính này không chỉ điều khiển các chức năng của module hậu cần, mà còn đưa ra sự điều khiển đối với các bộ phận trên trạm của Nga cũng như lái và định hướng cho trạm cho tới khi phòng thí nghiệm Destiny được lắp ghép vào trạm trong chuyến bay STS-98. Destiny chứa các hệ thống đảm nhiệm việc quản lý và điều khiển các hoạt động của ISS. Việc điều khiển sự định hướng của ISS là sự phối hợp trách nhiệm của các bộ phận của Nga và Mỹ. Module hậu cần cung cấp sự đẩy cho trạm trong các hoạt động như việc nâng độ quỹ đạo định kỳ cho trạm. Hệ thống hoa tiêu của Zvezda cung cấp dữ liệu cho hệ thống điều khiển chuyển chuyển động (motion control system) trên Destiny hỗ trợ cho việc lái trạm ISS của Mỹ cho đến khi phần cứng của hệ thống định vị toàn cầu được đưa lên trạm trong một nhiệm vụ sau đó.

Kĩ thuật

Sơ đồ của Zvezda

Zvezda có khối lượng 19,051 kg, dài 13.1 m, chiều rộng tính cả 2 tấm năng lượng mặt trời là 29.7 m. Zvezda gồm có 3 bộ phận điều áp: một khu vực chuyển tiếp (Transfer Compartment) nhỏ hình cầu ở đầu phía trước, bộ phận chính là khu vực làm việc (Work Compartment) là một hình trụ dài, và buồng chuyển tiếp (Transfer Chamber) nhỏ hình trụ ở đầu phía sau. Bộ phận này giữ các thiết bị bên ngoài như thùng chứa nhiên liệu ngoài, động cơ đẩy và ăngten liên lạc. Module có 4 cổng kết nối, một cái nằm ở phía sau phòng chuyển tiếp, ba cái còn lại nằm ở khu vực chuyển tiếp, với một cái hướng về phía trước, một cái hướng lên và một cái hướng xuống. Cổng kết nối phía sau có một đầu dò và một cơ cấu kết nối hình nón cho phép sự kết nối của tàu vận tải Progress và tàu chở người Soyuz, cũng như tàu vận tải tự động ATV của ESA sau này. Zvezda cũng được trang bị một hệ thống gặp gỡ và kết nối tự động (automated rendezvous and docking system). Cổng kết nối phía trước của Zvezda nối với Zarya. Hai cổng kết nối còn lại sẽ được lắp ghép với các module khác của Nga trên trạm ISS. Các tiện nghi trên trạm bao gồm các buồng ngủ cá nhân cho các phi hành gia, một toalet và các thiết bị vệ sinh, một nhà bếp có tủ lạnh và một cái bàn có thể giữ được thức ăn khi ăn. Module có tổng cộng 13 cửa sổ, gồm 3 cửa sổ đường kính 9 inch trên bộ phận chuyển tiếp để quan sát các quá trình kết nối, một cửa sổ đường kính 16 inch lớn ở khu vực làm việc, một cửa sổ riêng cho mỗi khu cá nhân. Còn có thêm một số cửa sổ để quan sát trái đất và bên trong module. Ngoài ra bên trong còn có thiết bị tập thể dục bao gồm một máy chạy bộ và một xe đạp cố định được cung cấp bởi NASA. Nước thải sẽ được tái chế để sử dụng trong thiết bị sản xuất oxy. Các chuyến đi bộ ngoài khoảng không sử dụng áo Orlan-M của Nga có thể được thực hiện từ Zvezda thông qua bộ phận chuyển tiếp đóng vai trò như một nút không khí. Module cũng thực hiện việc liên lạc về dữ liệu, âm thanh và hình ảnh với các trung tâm điều khiển ở Matxcơva và Houston. Tại thời điểm phóng, nhiều hệ thống ở trạng thái không hoạt động và được kích hoạt bởi một mệnh lệnh được lập trình trước. Các tấm thu năng lượng mặt trời được triển khai sau đó cũng như các ăngten liên lạc khác.

Gặp gỡ và kết nối

Trên quỹ đạo, Zvezda trở thành bộ phận thụ động trong cuộc gặp gỡ với ISS khi đó gồm Zarya và Unity. Zvezda giữ một quỹ đạo cố định trong khi Zarya thực hiện việc gặp gỡ và nối kết dưới sự điều khiển từ mặt đất sử dụng hệ thống gặp gỡ và kết nối tự động của Nga (Kurs). Sau khi kết nối, Zvezda đảm nhận nhiệm vụ điều khiển độ cao và nâng quỹ đạo. Nhiều bộ phận của Zarya được tắt đi và bộ phận đầu tiên của trạm hiện tại được sử dụng chủ yếu để chứa nhiên liệu cũng như cung cấp một thể tích điều áp để làm kho chứa. Trong trường hợp việc lắp ghép tự động không thành công, một phi hành đoàn 2 người sẽ được phóng lên trên tàu Soyuz từ sân bay vũ trụ Baikonur Cosmodrome khoảng 15 ngày sau đó để trực tiếp thực hiện công việc kết nối. Phi hành đoàn sẽ đậu tàu Soyuz vào cổng phía sau của Zvezda 2 ngày sau khi phóng, vào trong module mới này, lắp ráp một hệ thống điều khiển việc gặp gỡ từ xa (TORU) bên trong. Hai ngày sau đó, họ sẽ sử dụng TORU để điều khiển ISS về phía Zvezda để thực hiện việc nối kết.

Quá trình ghép nối Zvezda

Các ăngten trên Zvezda được triển khai	Cùng lúc, các tấm năng lượng mặt trời được trải ra và các hệ thống chính trên module được kích hoạt	Sau đó, Zvezda được kiểm tra và định hướng theo cách có thể tiết kiệm nhiên liệu nhất	Các hệ thống thông tin liên lạc, cảm biến trạng thái và định vị được kiểm tra từ mặt đất
Những người điều khiển sẽ thay đổi trạng thái quỹ đạo cũng như thử nghiệm động cơ điều khiển module	Động cơ chính của module được kích hoạt để nâng độ cao của Zvezda lên khoảng độ cao của ISS	Hệ thống thu năng lượng mặt trời được kiểm tra cũng như máy tính của hệ thống điều chỉnh chuyển động để đảm bảo Zvezda sẵn sàng kết nối vào ISS	Zvezda được điều chỉnh vào vị trí sẵn sàng kết nối
Hệ thống Kurs được kích hoạt, Zvezda trở thành phần bị động trong sự lắp ráp với trạm ISS	Trạm không gian, điều khiển bởi Zarya, sẽ bám theo, tiếp cận và kết nối với Zvezda sử dụng hệ thống gặp gỡ tự động trên Zarya	Sau khi sự ghép nối hoàn toàn kín khí, chức năng điều khiển sẽ được chuyển từZarya về Zvezda

Bên lề

Hệ thống quản lý dữ liệu là phần cứng đầu tiên của châu Âu được mang lên trạm. Nó được phát triển và sản xuất tại châu Âu bởi một tổ hợp công nghiệp dẫn đầu là Daimler – Chrysler tại Bremen, Đức. ESA cung cấp hệ thống này cho đối tác Nga để đổi lại hai hệ thống kết nối đơn vị bay (flight-unit docking system), không có sự trao đổi về tài chính nào, được sử dụng cho một phương tiện của ESA sau này, tàu vận tải tự động ATV.

Zvezda trong quá trình chế tạo tại Nga

Tên lửa Proton phóng Zvezda lên quỹ đạo

Zvezda trên trạm ISS

Chỗ ăn trên Zvezda

VNspace-Những nhà thám hiểm mặt trăng thế hệ kế tiếp của NASA có thể sống trong những ngôi nhà di động và lái thiết bị RV cỡ nhỏ có khả năng di chuyển trong thời gian trên một tuần trong một lần thám hiểm.

Những phương tiện chuyên chở thám hiểm có thể có kích thước ngang với những phương tiện di chuyển chạy bằng điện đã được sử dụng trong suốt thời gian 3 con tàu Apollo cuối cùng hạ cánh xuống mặt trăng từ năm 1971-1972. Tuy nhiên, những phương tiện thế hệ mới có trang bị vỏ bảo vệ và hệ thống điều áp, nhờ đó các phi hành gia sẽ tránh tốt hơn những tác nhân gây hại như bức xạ, nhiệt độ khắc nghiệt và các nguy hiểm khác.

Phương tiện thám hiểm mặt trăng kiểu mới của NASA

Các phi hành gia cũng sẽ thoải mái hơn trong những bộ quần áo bình thường, không phải mặc những bộ quần áo vũ trụ kềnh càng như các thế hệ trước của tàu vũ trụ Apollo đã mặc khi vận hành cỗ máy thám hiểm. Để phục vụ những chuyến đi bộ, chiếc xe kiểu mới này có trang bị những bộ quần áo vũ trụ liền khối và được gắn bên ngoài xe. Các phi hành gia có thể trượt vào trong bộ quần áo này bằng một cửa sập.

Tại một hội thảo vũ trụ tại Long Beach – Calif vào tuần vừa rồi, Mike Gernhardt, một chuyên gia của NASA  – cho biết: “Chỉ mất 10 phút để mặc bộ quần áo vũ trụ và sẵn sàng cho chuyến thám hiểm”. Gernhardt hiện đang làm việc trong chương trình khám phá vũ trụ hậu thời kỳ tàu con thoi của NASA có tên Chòm sao (Constellation) với mục tiêu là đến năm 2020 sẽ đưa các phi hành gia trở lại mặt trăng.

Cơ quan NASA đang dự tính sẽ có 2 phương tiện khám phá mặt trăng kiểu mới nhằm phục vụ mục đích lưu trú tạm thời trên mặt trăng tới 2 tuần. Hiện chưa xác định được chi phí của hai chiếc xe nói trên. NASA chốt ngân sách khoảng 104 tỷ USD dành cho việc hạ cánh lên mặt trăng lần đầu bao gồm cả phát triển hệ thống phóng tàu mới và thiết bị đáp lên mặt trăng.

Cơ quan hàng không vũ trụ Hoa Kỳ mong muốn phần lớn chi phí dành cho chương trình Chòm sao sẽ được lấy từ chương trình phát triển tàu con thoi – là chương trình sẽ dừng lại vào năm 2010 cùng với sự hoàn thành Trạm vũ trụ quốc tế.

Không giống như các chuyến thăm của tàu Apollo đến mặt trăng, NASA dự tính sẽ xây dựng nơi cư trú thường xuyên trên đó. Thay vì sử dụng các cấu trúc nhỏ hơn được gắn kết với nhau theo thời gian, NASA hiện đang xem xét việc phóng một trạm cư trú cỡ lớn thông qua một tàu vận tải không người lái để bắt đầu xây dựng căn cứ trên. Các môđun mở rộng có thể được gắn thêm sau đó.

NASA hiện vẫn chưa quyết định vị trí đặt trạm cư trú thường xuyên mặc dù các nhà khoa học đang nóng lòng muốn khám phá một miệng núi lửa ở gần cực nam của mặt trăng mà họ hi vọng có thể tồn tại băng nước trong đó. Doug Cooke – trợ lý dự án khám phá mặt trăng của NASA – cho biết, hiện có một ý tưởng đang được xem xét là sử dụng trạm cư trú có thể di chuyển được, nhờ đó có thể đáp ứng được những mục đích khoa học khác nhau.

Kỳ I

Taepodong-2  có thể mang đầu đạn hạt nhân có tầm bắn từ 6.000-9.000 km. Tên lửa ICBM Taepodong-2 đủ sức công phá các mục tiêu Mỹ không chỉ ở khu vực Thái Bình Dương mà cả các thành phố Chicago, bang Illinois, Hoa Kỳ…

Tin tức về việc CHDCND Triều Tiên chuẩn bị thử tên lửa vượt đại châu (ICBM) thế hệ mới Taepodong-2 có thể mang đầu đạn hạt nhân với tầm bắn có thể vươn tới Australia và một số thành phố của Mỹ đã gây sốc đối với các nhà lãnh đạo thế giới…

Nhưng sự thực về sức mạnh tên lửa của CHDCND Triều Tiên đến nay vẫn đang còn là điều bí ẩn.

Taepodong-2 có thể tàn phá Chicago

Một ngày cuối tháng 5/2006, vệ tinh gián điệp của Mỹ và Nhật Bản đều chụp được những bức ảnh cho thấy CHDCND Triều Tiên đang nạp nhiên liệu lỏng vào một quả tên lửa lớn.

Phân tích các dấu hiệu khác liên quan, các chuyên gia quân sự Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc đi đến kết luận rằng CHDCND Triều Tiên đang chuẩn bị cho một cuộc thử tên lửa vượt đại châu (ICBM), thế hệ mới Taepodong-2.

Được biết Taepodong-2  có thể mang đầu đạn hạt nhân có tầm bắn từ 6.000-9.000 km. Với tầm bắn này, tên lửa ICBM Taepodong-2 đủ sức để công phá các mục tiêu Mỹ không chỉ ở khu vực Thái Bình Dương mà cả các thành phố Chicago, bang Illinois, Hoa Kỳ.

Sự thật về năng lực tên lửa của CHDCND Triều Tiên đến nay thế nào không ai dám nói chắc. Tuy nhiên có một điều mà ai cũng phải thừa nhận là CHDCND Triều Tiên đã nhiều lần thử thành công tên lửa Taepodong-1 tầm bắn khoảng 2.000 km. Hơn nữa, gần đây phía Bình Nhưỡng công khai thừa nhận rằng họ đã có một số đầu đạn hạt nhân.

CHDCND Triều Tiên bắt đầu quan tâm tới việc chế tạo tên lửa từ những năm 1960. Không rõ bằng cách nào, những dàn tên lửa Scud B do Liên Xô chế tạo và cung cấp cho Aicập thời gian đó đã có mặt tại CHDCND Triều Tiên.

Từ mẫu tên lửa tầm ngắn Scud B với tầm bắn từ 280 – 300 km, các chuyên gia quân sự CHDCND Triều Tiên đã cải tiến thành tên lửa Scud C. Từ đó công nghệ chế tạo tên lửa của CHDCND Triều Tiên không ngừng phát triển.

Cuối những năm 1980, CHDCND Triều Tiên đã đạt đến trình độ chế tạo các tên lửa nhiều tầng. Trung bình cứ sau 5 năm tên lửa thế hệ Scud lại được nâng cấp một lần. Tên lửa Scud B và Scud C đã được triển khai hàng loạt ở phía Bắc bán đảo Triều Tiên thời gian đó.

Những thử nghiệm đầu tiên

Tại CHDCND Triều Tiên, Học viện Khoa học Tự nhiên số 2 – trước đây là Học viện Khoa học quốc phòng – chịu trách nhiệm nghiên cứu và chế tạo các loại vũ khí.

Tuy nhiên, khoảng cuối những năm 1980, một cơ sở nghiên cứu vũ khí khác có biệt danh là “Nhà máy số 7″ hay còn gọi là Trung tâm nghiên cứu và phát triển San Um Dong- là nơi lần đầu tiên đưa ra mẫu của một loại tên lửa tầm xa thời kỳ đầu mang tên Paektusan để thay thế cho các thế hệ tên lửa Scud.

Từ mẫu thiết kế của “Nhà máy số 7″, Học viện Khoa học tự nhiên số 2 đã chế tạo thành công tên lửa Taepodong trên cơ sở kinh nghiệm chế tạo các tên lửa thế hệ Scud vốn bị coi là vừa không bắn được xa, vừa thiếu chính xác.

Đây chính là loại tên lửa tầm xa đầu tiên của CHDCND Triều Tiên còn được gọi với các tên khác nhau tùy thuộc từng thế hệ như tên lửa Taepodong đời đầu hay tên lửa Nodong.

Tháng 5/1990, CHDCND Triều Tiên cho bắn thử tên lửa Nodong- hay còn gọi là Taepodong thế hệ 1 đầu tiên tại trung tâm bắn thử tên lửa Musudan Ri. Các vệ tinh gián điệp Mỹ theo dõi rất chặt diễn biến của cuộc thử vũ khí này.

Theo đánh giá của các chuyên gia quân sự Mỹ thì cuộc thử tên lửa Nodong đầu tiên này đã thất bại. Ba năm sau, vào khoảng cuối tháng 5/1993 cũng tại trung tâm thử tên lửa Musudan Ri, CHDCND Triều Tiên  đã thử thành công quả tên lửa Nodong đầu tiên.

Sau khi đã hiệu chỉnh và thay đổi một số thiết kế cho phù hợp, tháng 3/1994 Bình Nhưỡng lại tiến hành vụ thử mới với tên lửa Nodong. Lần này, có các chuyên gia quân sự từ Iran và Pakistan được mời tới quan sát.

Sau lần thử này đúng một năm, các vệ tinh do thám Mỹ đã xác định được rằng CHDCND Triều Tiên  đã sở hữu tên lửa tầm xa thế hệ Taepodong-1.

Thông tin này được củng cố nhờ các hình ảnh mà vệ tinh do thám của Mỹ thu được hồi tháng 6 năm 1994 về việc Bình Nhưỡng thử các động cơ tên lửa cho cả hai loại Paektusan-1 và Taepodong-2.

Các chuyên gia cho rằng CHDCND Triều Tiên sẽ khó mà chế tạo thành công tên lửa Nodong nếu không có sự trợ giúp to lớn từ các nước ngoài. Một tài liệu nói rằng Bình Nhưỡng đã nhận được sự giúp đỡ nói trên từ Nga, Trung Quốc, Aicập, và Iran.

Sự giúp đỡ bao gồm từ việc Trung Quốc giúp đào tạo kỹ thuật trong lĩnh vực khoa học không gian, Hiệp hội những kiều dân Triều Tiên định cư tại Nhật Bản cung cấp các vi mạch và chíp điện tử đặc dụng, Iran giúp đỡ về tài chính, v.v. Nhờ đó mà CHDCND Triều Tiên có trong tay các loại máy công cụ chính xác do nước ngoài sản xuất rất cần thiết cho việc chế tạo tên lửa.

Kỳ II: Hành trình đến “Quốc gia xuất khẩu tên lửa”

Ngày 31/8/1998, tại trung tâm thử tên lửa Musudan Ri, CHDCND Triều Tiên tiến hành một cuộc bắn thử đặc biệt đối với tên lửa Paektusan-1.

Cuộc thử này đặc biệt vì đây là lần đầu tiên loại tên lửa 3 tầng được đưa ra thử nghiệm. Cuộc phóng thử tên lửa nhiều tầng của Bình Nhưỡng lần này thu hút sự theo dõi chăm chú đặc biệt của các chuyên gia vũ khí thế giới. Các vệ tinh gián điệp của Mỹ và Nhật Bản không bỏ sót một động thái nào trong suốt quá trình cuộc phóng thử này.

Tên lửa đẩy Paektusan-1 được thiết kế 3 tầng có nhiệm vụ đưa một vệ tinh loại nhỏ vào vũ trụ ở tầng quĩ đạo thấp của trái đất. Tuy nhiên, do trục trặc, vệ tinh nhỏ mang tên Kwangmyongsong-1 đã không bao giờ được đưa vào vũ trụ dù chỉ ở tầng thấp vì đã rơi xuống biển.

Khi tên lửa Paektusan-1 rời bệ phóng ở trung tâm thử tên lửa Musudan Ri, các động cơ hoạt động rất tốt.

Tầng 1 của tên lửa đẩy làm việc hoàn hảo, tách ra ở vị trí cách bệ phóng khoảng 300 km về phía đông. Tầng 2 của tên lửa đẩy cũng làm việc tốt đúng như chương trình đã cài đặt. Tầng 2 tách ra rơi xuống Thái Bình Dương ở vị trí cách cảng Hachinohe của Nhật Bản khoảng 330 km về phía đông, sau khi tên lửa đã bay được quãng đường 1.380 km tính từ bệ phóng.

Nhưng tầng 3 của tên lửa đẩy đã không hoạt động như dự kiến nên không đưa được vệ tinh Kwangmyongsong-1 vào quĩ đạo trái đất như kế hoạch. Vệ tinh Kwangmyongsong nổ tung giữa đường, các mảnh vỡ của tên lửa đẩy và vệ tinh rơi rải rác trong phạm vi gần 6.400 km tính từ bệ phóng.

Mặc dù cuộc phóng thử này thất bại, nhưng sự kiện này cũng đủ làm cho thế giới sửng sốt trước tiến bộ nhanh chóng của ngành công nghiệp vũ khí của Bình Nhưỡng.

Từ đó Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và một số nước khác cảm thấy rõ một nguy cơ bị tấn công bằng tên lửa vượt đại châu CHDCND Triều Tiên đã hiện hữu.

Từ nhập khẩu đến xuất khẩu

Tại một cuộc hội thảo quốc tế, học giả người Nga Alexander Pikayev- đồng Chủ tịch Trung tâm Carnegie tại Matxcơva thuộc Chương trình cấm phổ biến vũ khí-  cho rằng quả tên lửa Paektusan-1 mà CHDCND Triều Tiên bắn thử tại trung tâm Musudan Ri hôm 31/8/1998 được chế tạo dựa trên cơ sở công nghệ của Liên Xô.

Paektusan-1 chính là dạng tên lửa tầm ngắn Scud của Liên Xô được hiện đại hóa thêm một bước. Cơ sở công nghệ của Paektusan-1 là tên lửa Scud R-17 do Liên Xô thiết kế và chế tạo.

Scud R-17 là loại tên lửa đạn đạo có tầm bắn 300 km, mang được một đầu đạn nặng 1 tấn do Cục thiết kế Mashinostroyenie ở thành phố Miass (Urals) thuộc Liên Xô trước đây thiết kế.

Đây là loại tên lửa một tầng dùng nhiên liệu lỏng. Scud R-17 nặng 5,8 tấn có thể cơ động trên bệ phóng tự hành. Thời Liên Xô, Scud R-17 được nhà máy chế tạo máy móc Votkinsk sản xuất hàng loạt.

Sau khi Liên Xô sụp đổ, nhà máy Votkinsk chuyển sang sản xuất tên lửa SS-27s là loại tên lửa vượt đại châu hiện đại hơn nhiều.

Vậy bằng cách nào CHDCND Triều Tiên có được mẫu tên lửa Scud R-17 mặc dù Liên Xô trước đây và Liên bang Nga ngày nay chưa bao giờ bán loại tên lửa này cho Bình Nhưỡng?

Theo học giả Alexander Pikayev, kể từ những năm 1970 Liên Xô xuất khẩu hàng trăm quả tên lửa Scud R-17E cho các nước như Iraq, Libya, Syria, và Aicập. Ngoài ra, Liên Xô còn trang bị Scud R-17E cho các nước thành viên Hiệp ước Vácsava.

Khi chuyển giao loại tên lửa Scud R-17, Liên Xô luôn yêu cầu các bên nhận phải ký một bản hợp đồng cấm tái xuất khẩu và cấm cải tiến làm hiện đại hóa vũ khí này.

Tuy nhiên, sau khi Liên Xô  sụp đổ, cả bên bán và bên mua đều công khai vi phạm những điều khoản cấm của hợp đồng nói trên. Hậu quả là người ta đã thấy xuất hiện nhiều loại vũ khí mới do Liên Xô sản xuất, trong đó có Scud R-17E tại nhiều nước không hề nhập khẩu chính thức và trực tiếp loại vũ khí đó từ LB Nga. CHDCND Triều Tiên thuộc những nước như vậy.

Vẫn theo ông Alexander Pikayev thì điều đáng chú ý ở đây là nước nào sau khi sở hữu tên lửa Scud R-17 cũng tìm cách cải tiến, nâng cấp nó. Những nước này bí mật hợp tác với nhau trong việc giúp nhau về tài chính, trao đổi về công nghệ tên lửa.

Sau một thời gian, các nước nói trên, trong đó có CHDCND Triều Tiên đã có năng lực tự sản xuất được tên lửa của mình dựa trên nền tảng công nghệ tên lửa Scud, hoặc nhận được trợ giúp kỹ thuật từ phía Trung Quốc.

Riêng CHDCND Triều Tiên, nước này không chỉ tự sản xuất được tên lửa cho quốc phòng trong nước mà còn xuất khẩu được nhiều thế hệ tên lửa Scud cải tiến.

Đầu những năm 1987, Bình Nhưỡng có năng lực mỗi tháng sản xuất được từ 8-12 quả tên lửa Scud-B. Tháng 7/1987, CHDCND Triều Tiên bán cho Iran 100 quả tên lửa Scud các loại.

Những năm tiếp theo, có nhiều dấu hiệu cho thấy Bình Nhưỡng không chỉ bán tên lửa cho Tehran mà còn giúp Iran khởi tạo ngành công nghiệp sản xuất tên lửa Scud.

CHDCND Triều Tiên bắt đầu xây dựng một loạt các căn cứ tên lửa có năng lực phóng tên lửa tầm xa như Paektusan-1 từ năm 1994. Đó là các căn cứ tên lửa Chiha Ri, Sangnam Ri, Yongjo Ri, Yongnim Kun khởi công từ năm 1994 đến 2003 việc xây dựng các căn cứ này cơ bản đã hoàn thành.

Kỳ III:  Nhận dạng  “con hổ” Taepodong – 2

Đầu năm  1999, vệ tinh gián điệp Mỹ thu được các hình ảnh cho thấy CHDCND Triều Tiên đã nâng cấp một số bệ phóng vốn dành cho tên lửa Taepodong-1 để chuẩn bị phóng tên lửa lớn hơn, có thể là Taepodong-2.

Các dấu hiệu thu được là giàn đỡ tên lửa trước kia dùng để phóng Taepodong-1 nay được nâng thêm chiều cao từ 22 m trước đây lên 33 m. Việc nâng cấp giàn tên lửa này hoàn thành vào khoảng cuối tháng 7/1999.

Một tháng sau các dấu hiệu chứng tỏ việc chế tạo tên lửa vượt đại châu (ICBM) Taepodong-2 đã ở vào giai đoạn cuối. Có vẻ như một quả tên lửa loại này đang được cất giấu tại một nơi nào đó gần bệ phóng.

Trước khi được đưa ra phóng, cần ít nhất 2 ngày lắp tên lửa Taepodong-2 vào giàn đỡ bệ phóng sau đó cần thêm một thời gian nữa để nạp nhiên liệu lỏng và để kiểm tra các hệ thống điện tử của các động cơ tên lửa. Một quả tên lửa Taepodong-2 cần phải được nạp vài xe tải thùng đựng nhiên liệu lỏng.

Mặc dù cuối năm 1999 phía CHDCND Triều Tiên chuẩn bị khá ráo riết cho cuộc thử đầu tiên đối với loại tên lửa Taepodong-2. Tuy nhiên, đến cuối năm đó, không hiểu lý do gì đã khiến CHDCND Triều Tiên không tiếp tục các hoạt động này nữa.

Giới quan sát quân sự nước ngoài mới chỉ được nghe đồn đại về loại tên lửa này của CHDCND Triều Tiên chứ chưa ai được mục kích trực tiếp để có thể mô tả hình hài của tên lửa Taepodong-2.

Năm 2005, lần đầu tiên người ta thấy xuất hiện một tài liệu về tên lửa ICBM Taepodong-2 của CHDCND Triều Tiên với các thông số kỹ thuật chi tiết.

Tạp chí “Các hệ thống vũ khí chiến lược của Jane” thậm chí còn cho rằng CHDCND Triều Tiên đang phát triển tầng thứ 3 của tên lửa đẩy Taepodong-2.

Theo các tài liệu này, tên lửa Taepodong-2 còn có các tên gọi khác là Moksong-2, Pekdosan-2. Đây là loại tên lửa vượt đại châu ICBM có tầm bắn từ 6.000-9.000 km được đưa vào sử dụng từ năm 2004.

Tên lửa Taepodong-2 hiện mới chỉ được thiết kế cho các bệ phóng từ mặt đất. Cho đến năm 2004 Taepodong-2 mới được chế tạo hai tầng đẩy dùng nhiên liệu lỏng.

Tuy nhiên, loại tên lửa ICBM này dễ dàng được nâng cấp thành tên lửa 3 tầng đẩy để kéo dài thêm tầm bắn. Taepodong-2 được trang bị một đầu đạn nặng 750 kg có thể là đầu đạn hạt nhân, vũ khí sinh học, hóa học. Tên lửa này có kích thước dài 35 m, đường kính thân 2,10 m.

Các chuyên gia quân sự Nga, Mỹ, Nhật Bản cho rằng tên lửa Taepodong -2 tuy có tầm bắn xa nhưng lại kém về độ chính xác. Mặc dù độ chính xác chưa cao nhưng cho đến nay tên lửa Taepodong – 2 vẫn là mối đe doạ số 1 từ CHDCND Triều Tiên đối với Mỹ.

Nhiều chuyên gia vũ khí quốc tế tin rằng CHDCND Triều Tiên bắt đầu nghiên cứu chế tạo tên lửa ICBM Taepodong-2 từ năm 1990. Gần đây, Pakistan và Iran đã nhận được sự hỗ trợ kỹ thuật từ Bình Nhưỡng đối với ngành công nghiệp chế tạo tên lửa của họ. Có thể vì vậy mà tên lửa Shahab-5/6 của Iran có cấu tạo tương tự như tên lửa Taepodong-2 của CHDCND Triều Tiên.

Năm 2004, thế giới quan ngại trước các tin nói về việc CHDCND Triều Tiên xuất khẩu ồ ạt các loại tên lửa cho nhiều quốc gia ở Trung Đông. Các nước nhập khẩu tên lửa từ CHDCND Triều Tiên được báo chí nêu lên là Iran, Libya, Yemen, Pakistan.

Tuy nhiên, các mặt hàng nhập khẩu vào những nước nói trên không giống nhau. Một tờ báo của Nhật Bản cho rằng Bình Nhưỡng và Tehran đàm phán về việc Iran mua tên lửa Taepodong-2 từ CHDCND Triều Tiên.

Bình Nhưỡng xuất tên lửa Taepodong -2 dưới dạng linh kiện rời. Sau đó, các linh kiện được chuyển đến nhà máy Shahid Hemat gần Tehran để lắp ráp.

Pakistan không nhập Taepodong-2 mà nhập khẩu tên lửa Nodong (thế hệ cũ hơn) từ Bình Nhưỡng. Sau này, các chuyên gia vũ khí Pakistan đã cải tiến tên lửa Nodong thành tên lửa Ghauri hay còn gọi là tên lửa “Hatf-5″.

Đối với trường hợp của Libya, Cục tình báo trung ương Mỹ (CIA) cho rằng trong năm 2002, Tripoli nhập nhiều máy móc, thiết bị liên quan đến tên lửa từ CHDCND Triều Tiên.

Riêng trường hợp của Yemen, tháng 12/2002 hải quân Tây Ban Nha đã phát hiện một tàu thủy đang chạy trên biển Arập, chở nhiều tên lửa Scud hướng tới Yemen. Lập tức tầu hải quân Mỹ trong khu vực can dự bắt tạm giữ con tầu nói trên.

Tuy nhiên, lúc đó Chính phủ Yemen đã hoàn toàn bác bỏ việc nước này nhập khẩu tên lửa Scud từ Bình Nhưỡng nên phía Mỹ đồng ý không tiếp tục giam giữ con tàu nói trên. Chính phủ Yemen phải cam kết rằng trong tương lai nước này sẽ không tìm cách mua tên lửa Scud.

Trong điều kiện CHDCND Triều Tiên bị cấm vận về kinh tế, xuất khẩu vũ khí, đặc biệt là xuất khẩu tên lửa tầm xa, được coi là nguồn thu ngoại tệ chủ yếu của Bình Nhưỡng. Một quả tên lửa Taepodong-1 đời đầu tại thị trường quốc tế được chào bán với giá 6 triệu USD.

Giáo sư Hideshi Takesada thuộc Viện nghiên cứu Quốc phòng Nhật Bản cho biết, mỗi năm CHDCND Triều Tiên có thể thu về từ 300 triệu USD đến 1 tỷ USD từ việc bán tên lửa.

Đình Phong (Theo Tien Phong)

VNspace-Tên lửa (tên gọi cũ là hỏa tiễn, gốc tiếng Hán) là một khí cụ bay chuyển động nhờ sức đẩy theo nguyên tắc phản lực do khí phụt ra từ

Trong tiếng Anh, người ta phân biệt hai loại tên lửa. Loại thứ nhất gọi là rocket (đôi khi được phiên sang tiếng Việt là rốc két), dùng nhiên liệu rắn và thường không có điều khiển, do đó được gọi là tên lửa (không có điều khiển). Loại thứ hai gọi là missile, có thể dùng nhiên liệu rắn hoặc lỏng và có hệ điều khiển, do đó được gọi là tên lửa có điều khiển. Tuy nhiên, sự phân biệt này chỉ áp dụng đối với trường hợp các vũ khí chứ không áp dụng đối với các tên lửa dân sự hoặc tên lửa dùng để phóng tàu vũ trụ lên quỹ đạo.

Có rất nhiều loại tên lửa và có nhiều kích cỡ khác nhau, từ loại rất nhỏ đến các loại tên lửa cực lớn như các tên lửa dùng để phóng các tàu vũ trụ.

động cơ tên lửa (xem thêm Định luật 3 Newton).

Tên lửa có thể phân loại theo nhiều tiêu chuẩn phân loại:

• Theo công dụng
  • Tên lửa chiến đấu
  • Tên lửa huấn luyện
  • Tên lửa nghiên cứu khoa học
  • tên lửa vũ trụ để du hành vũ trụ (còn gọi là tên lửa mang, tên lửa đẩy hay tên lửa chuyển tải)
• Theo tính chất có hay không có hệ thống điều khiển
  • Tên lửa có điều khiển: quỹ đạo bay hoặc các tham số khác được hiệu chỉnh trong quá trình bay có thể được điều khiển theo nhiều phương thức như theo chương trình cài đặt sẵn (tự lập), điều khiển từ xa, tự dẫn…
  • Tên lửa không điều khiển: không có tác động nào hiệu chỉnh quỹ đạo và các tham số khi bay.
• Theo số tầng: tên lửa một tầng, tên lửa nhiều tầng
• Theo đầu đạn: tên lửa mang đầu đạn hạt nhân, tên lửa mang đầu đạn thông thường.
• Theo tầm hoạt động: tên lửa tầm ngắn, tên lửa tầm trung, tên lửa tầm xa, tên lửa vượt đại châu (còn gọi là tên lửa đạn đạo liên lục địa có thể bắn đến mọi điểm trên Trái Đất)
• Theo quy mô nhiệm vụ:
  • Tên lửa chiến lược: là loại tên lửa đạn đạo loại lớn mang đầu đạn hạt nhân sức huỷ diệt cực lớn dùng để huỷ diệt các thành phố, cơ sở hạ tầng… của đối phương, quy mô huỷ diệt của nó có vai trò quyết định kết cục chiến tranh. Đương lượng nổ của đầu đạn tên lửa chiến lược phải tính bằng megaton.
  • Tên lửa chiến thuật: mang đầu đạn hạt nhân để tiêu diệt các lực lượng quân sự của đối phương trong một khoảng chiến trường nhỏ hẹp, đương lượng nổ chỉ tính bằng kiloton.
• Theo đặc tính quỹ đạo và đặc điểm cấu tạo:
  • Tên lửa đạn đạo (còn gọi là tên lửa đường đạn): là loại tên lửa có phần lớn quỹ đạo tuân theo phương trình của vật dưới tác động của trường trọng lực. Loại tên lửa này không bị tác động bởi lực nâng khí động học, thường được phóng thẳng đứng vượt ra khỏi tầng khí quyển đậm đặc và thâm nhập vũ trụ như một tên lửa vũ trụ.
  • Tên lửa hành trình còn gọi là tên lửa crudơ, tên lửa cruidơ, tên lửa có cánh hay tên lửa tuần kích: là loại tên lửa có độ cao trong phạm vi tầng khí quyển thấp, luôn chịu tác động của lực nâng khí động học, bay theo cao độ địa hình.
• Theo nơi phóng và vị trí mục tiêu
  • tên lửa đất đối đất
  • tên lửa đất đối không
  • tên lửa đất đối hải
  • tên lửa hàng không (gồm 3 loại: tên lửa không đối không, tên lửa không đối đất, tên lửa không đối hải)
  • tên lửa hải đối không
• Theo đối tượng tác chiến
  • tên lửa phòng không
  • tên lửa chống tăng
  • tên lửa chống ra-đa
  • tên lửa chống tên lửa
  • tên lửa chống ngầm (còn gọi là tên lửa – ngư lôi)

Các thành phần cơ bản của tên lửa quân sự

• Đầu đạn: là thành phần chứa chất nhồi (chất nổ), hiệu quả của tên lửa phụ thuộc vào hiệu quả của đầu đạn tại mục tiêu.
• Thân có hình dạng khí động: Là hình dạng thiết kế tạo cho thân tên lửa có lực cản không khí nhỏ nhất để có thể bay xa.
• Hệ thống điều khiển: Là hệ thống giữ cho tên lửa ổn định trong khi bay, đồng thời làm tên lửa thay đổi hướng và độ cao theo tín hiệu nhận được từ hệ thống dẫn hướng.
• Hệ thống dẫn hướng:
• Hệ thống đẩy: Là hệ thống cung cấp lực đẩy cho tên lửa, thông thường nó là các động cơ tên lửa
• Cơ cấu bảo hiểm và điểm hỏa: Là bộ phận làm cho đầu đạn của tên lửa hoạt động tại một thời điểm nhất định theo yêu cầu.
• Hệ thống cung cấp điện: Là hệ thống tạo ra dòng điện và cung cấp dòng điện cho hệ thống dẫn hướng, hệ thống điều khiển, cơ cấu bảo hiểm và điểm hỏa hoạt động.

Phóng tàu vũ trụ con thoi từ một loại thủy phi cơ hai thân bay với vận tốc 600 km/h bên trên mặt biển, tàu vũ trụ được xuất phát theo chiều ngang cùng chiều với thủy phi cơ. Đó là ý tưởng táo bạo của các kỹ sư người Nga và Nhật.

Trong khi các nhà nghiên cứu Mỹ đang ra sức hoàn thiện những loại máy bay – vũ trụ (những loại máy bay được chế tạo như mô hình tàu vũ trụ có tốc đọ bay siêu âm) một tầng, có thể dùng lại nhiều lần theo kiểu tàu con thoi, thì nhiều nhà nghiên cứu Nga và Nhật Bản lại tìm cách làm sao bứt các tàu con thoi của họ khỏi lực hút Trái đất một cách hiệu quả nhất và ít tốn kém hơn. Thực vậy, như chúng ta đã biết, vị trí thuận lợi nhất để phóng các con tàu vũ trụ là trên đường xích đạo, vì tại đó các tàu vũ trụ sẽ tận dụng được tối đa lực văng ra tự nhiên sinh ra do sự quay của Trái đất. Thế mà không giống như châu Âu có những lãnh thổ hải ngoại nằm trên đường xích đạo, ví dụ như Pháp có lãnh thổ Kourou và Guyane (nơi phóng các tên lửa Arian), Mỹ có Mũi Canaveral ở Florida, Nga và Nhật Bản không có lãnh thổ nào nằm trên đường xích đạo để từ đó phóng hay hạ cánh các tàu vũ trụ của họ. Đây cũng là một trong những lý do khiến các nhà nghiên cứu hai nước bắt tay vào nghiên cứu phương pháp phóng tàu vũ trụ này. Nhật Bản đang quan tâm hơn bao giờ hết đến chinh phục Vũ trụ. Còn người Nga lại là những chuyên gia hàng đầu về thủy phi cơ (loại máy bay có thể lướt trên mặt nước với tốc độ cao) từ những năm 60. Thực vậy, năm 1963 người Nga đã bí mật chế tạo chiếc thủy phi cơ KM (Korabl – Meket) mà tình báo quân sự Mỹ gọi là “Con quái vật của biển cả”, nặng 540 tấn, bay cách mặt nước vài mét với tốc độ 500km/h. Năm 1973, Hải quân Liên Xô lại có thêm chiếc thủy phi cơ Orlyonok, có thể lướt trên mặt biển với tốc độ 400km/h. Vài năm sau khi chiếc KM gặp nạn năm 1980, một loại thủy phi cơ nữa là Lun đã ra đời, nặng 400 tấn và được quân đội Liên Xô sử dụng để từ đó phóng các tên lửa.

Chính chiếc Lun này đã gợi cho các kỹ sư Nga, Alexander Nebylov và Victor Sokolov cùng hai kỹ sư Nhật Bản, Nobuyuki Tomita và Yoshiaki Ohkami, ý tưởng về một loại thủy phi cơ khổng lồ dùng làm nơi cất và hạ cánh các tàu vũ trụ con thoi. Đó sẽ là một chiếc thủy phi cơ hai thân được nối với nhau bởi một chiếc “cầu sân bay” diện tích 3.000m2, trên đó được phủ lớp chất chống nhiệt. Chiếc thủy phi cơ này sẽ được đẩy bởi từ 8 đến 10 mô tơ cực mạnh của máy bay (hiện đang được chế tạo tại Nga) cho phép nâng được một khối lượng 1.600 tấn, trong đó 800 tấn là trọng lượng của tàu vũ trụ, lên cách mặt biển vài mét và bay với tốc độ 600km/h. Khi chiếc thủy phi cơ chở chiếc tàu vũ trụ con thoi trên chiếc cầu của nó bay gần đạt vận tốc tối đa thì cũng là lúc con tàu vũ trụ này bắt đầu khởi động mô tơ của nó để chuẩn bị bứt ra khỏi chiếc thủy phi cơ. Lúc đầu tầu vũ trụ con thoi sẽ bay theo phương nằm ngang, nó bứt ra ở góc 150 , sau đó sẽ dần dần bay theo phương thẳng đứng với vận tốc 966km/h để thoát khỏi lực hút Trái đất.

Ưu điển của hình thức phóng tàu con thoi này là gì? Ưu điểm đầu tiên là tạo cho tàu con thoi một vận tốc ban đầu lớn và tiêu thụ nhiên liệu ít hơn. Trong hệ thống cất cánh truyền thống theo phương thẳng đứng, tên lửa đẩy cho tầu con thoi phải có khối lượng nhiên liệu rất lớn để có thể đưa được khối lượng lớn bứt ra khỏi bầu khí quyển. Còn trong trường hợp cất cánh theo phương nằm ngang trên một chiếc thủy phi cơ thì tầu con thoi khi cất cánh đã có sẵn một vận tốc ban đầu, do đó tiết kiệm được nhiên liệu mà tầu phải mang theo. Nên nhớ rằng lượng nhiên liệu tầu mang theo lớn hơn nhiều lượng nhiên liệu dùng cho tên lửa đẩy. Một ưu điểm nữa, địa điểm phóng tàu con thoi từ thủy phi cơ là bất kỳ nơi nào trên đường xích đạo trong vùng biển quốc tế, để tận dụng được đà văng tự nhiên do lực quay của Trái đất sinh ra. Khi sử dụng chiếc thủy phi cơ có cái lưng phẳng lớn này, người ta sẽ tận dụng được “Hiệu ứng mặt đất”, giống như một đệm khí: khi bay là là mặt nước thì bên dưới chiếc thủy phi cơ này không khí sẽ trở nên đặc hơn và tạo nên một đệm khí giúp đẩy nó bay lên, diện tích bề mặt gồm cánh và thân thủy phi cơ càng lớn thì lực đẩy của đệm khí càng mạnh. Điều này giải thích vì sao trong Chiến tranh Thế giới thứ II, nhiều phi công đã lợi dụng hiện tượng tự nhiên này trong trường hợp máy bay của họ bị hỏng một trong số các mô tơ, họ đã cho máy bay bay là là mặt nước để giúp tăng thêm lực đẩy cho báy bay, nhờ hiệu ứng đệm khí.

Bên cạnh những ưu điểm trên, các kỹ sư còn phải tính đến nhiều vấn đề như hạ tầng cơ sở cho loại thủy phi cơ này, nhất là để đối phó với vấn đề kỹ thuật và thời tiết. Chẳng hạn phải phối hợp nhịp nhàng giữa tốc độ của tàu con thoi và tốc độ của thủy phi cơ. Vấn đề hạ cánh là khó khăn nhất vì ngoài yêu cầu về tính chính xác thì thời tiết cũng phải thuận lợi.

Sciences et Avenir, 1/2005

Mô tả qui trình CN/TB:

Để tăng thời gian hoạt động của các tàu vũ trụ (SC) lên đến 10…15 năm, việc triển khai các hệ thống đẩy bằng điện (EPS) là phương án triển vọng nhất so với các hệ thống đẩy (PS) hiện hành (bằng khí, hoá…).

Ưu điểm chính của EPS: lực đẩy cao đặc biệt; môi trường làm việc trung hoà, độ tin cậy cao, đáp ứng đủ các module thiết kế.

Việc ứng dụng hệ thống đẩy bằng điện (EPS) cho phép tăng đáng kể thời gian hoạt động của các tàu vũ trụ SC so với các hệ thống đẩy PS và mở ra cơ hội quyết định cho những chuyến bay dài trong vũ trụ, đặc biệt sẽ là phi thực tế nếu sử dụng lực đẩy hoá học. Đây cũng là cơ hội mới đầy tiềm lực để sử dụng EPS cho các chuyến bay tầm trung.

Lực đẩy tĩnh Plasma trong mẫu DNU và lực đẩy lớp anot hai bậc cho phép đặt lên dải bước sóng rộng (20-100 мН) sức đẩy đặc biệt từ 10000 đến 25000m/s. Những lực đẩy này có thể sử dụng cho các hệ thống kiểm soát thế bay, ổn định và hiệu chỉnh các quỹ đạo của tàu vũ trụ, đồng thời là giải pháp công nghệ đối với các ion có năng lượng cao để có được các bề mặt sạch trước khi làm vỏ trang trí.

Hiện nay những nỗ lực chính là tập trung vào việc phát triển lực đẩy Hall năng lượng thấp (đến 100W) được sử dụng trong hệ thống đẩy của các vi vệ tinh nhân tạo.

Ampun plasma trung hoà tác nhân “Fobos” được thiết kế trong khuôn khổ thử nghiệm quốc tế “Dion” có thể được sử dụng như:

- Catot – tác nhân trung tính Plasma của các lực đẩy nhỏ

- Tác nhân trung tính của điện thế bề mặt của vệ tinh nhân tạo

-  Nguồn Plasma cho các thí nghiệm vật lý trong vũ trụ

Nhiên liệu hỗn hợp dễ sử dụng và ít độc hại
Hệ thống tên lửa đẩy của Tàu SpaceShipOne đã sử dụng Ôxyt nitrô (N2O) và một hợp chất cao su có tên HTPB (Hydroxy-Terminated Polybutadiene) chất này khá ổn định và dễ tồn trữ. Người ta trộn HTPB với N2O thành một hỗn hợp cho tên lửa có động cơ sử dụng nhiên liệu rắn. Điều quan trọng là nhiên liệu này phải tạo đủ sức đẩy để đưa phi thuyền hay hoả tiễn đến một độ cao vượt khỏi lực hút của quả đất.
Ngày 21/6/2004 chuyến bay đầu tiên của SpaceShipOne đã thành công và ngày 4/10/2004 đoạt Giải Ansari X Prize với giá trị 10.000.000 USD. Đây là một giải có điều kiện như sau: phi thuyền của cá nhân hay tổ chức tư nhân; có người điều khiển, phải đạt độ cao 100 km; và chuyến thứ hai phải bay sau chuyến thứ nhất không quá 2 tuần.
Jim Benson, Nhà sáng lập và điều hành SpaceDev, Công ty quản lý SpaceShipOne đặt căn cứ tại Poway, California cho biết: động cơ tên lửa hỗn hợp (Hybrid Rocket Engine) này ổn định và không thải các chất độc hại. Công ty có nhiệm vụ nạp những nguyên liệu chính cho động cơ hỗn hợp của Tàu SpaceShipOne; đây là loại nhiên liệu pha trộn giữa nhiêu liệu đặc và lỏng truyền thống.
Nhiên liệu cho tên lửa gồm 2 phần: nhiên liệu và chất oxy hóa (Oxidizer), hai chất này trộn lẫn vào nhau giúp động cơ dễ dàng đốt cháy. HTPB là cao su nhân tạo (một chất chính làm vỏ xe hơi) và N2O được đưa vào một buồng đốt cao 2,4 mét. HTPB được xem như nhiên liệu chính và N2O được xem là chất oxy hóa.
Chất độc ít, sức đẩy mạnh
Theo qui ước, nhiên liệu có thể được trộn sẵn như tên lửa nhiên liệu rắn (loại tên lửa đẩy của tàu con thoi). Hoặc hai bồn chứa nhiên liệu lỏng hydro và oxy được bơm vào ngay trước giờ phóng. Cả hai loại động cơ trên có nhược điểm là nhiên liệu dễ bay hơi hoặc không quản lý được khí thải độc hại.
Greg Zillac, Nhà nghiên cứu loại động cơ hỗn hợp của NASA tại Trung tâm nghiên cứu Ames ở Moffett bang California, trước đây chuyên nghiên cứu về sử dụng paraphin làm nhiên liệu cho tên lửa đẩy; cho biết: nhiên liệu này không gây nổ, có thể vận chuyển bằng các phương tiện bình thường. Chất HTPB được SpaceDev nghiên cứu có tính ổn định, pha chế dễ dàng, lưu trữ an toàn hơn các nguyên liệu khác. Chứa trong những thùng rẻ tiền có dung tích 5 gallon (19 lít), áp suất không thay đổi và dễ bơm vào buồng đốt. Ngoài ra loại động cơ này đang được giới thiệu là động cơ tương đối sạch vì nó chỉ thải ra hơi nước, carbon dioxide, carbon monoxide và nitrogen. Trong khi đó, loại tên lửa đẩy nhiên liệu rắn với nguyên liệu gồm ammonium, muối perchlorate (muối của acide perclorite HClO4) và bột nhôm, chất thải ra độc hại hơn và thời gian phân hủy cũng dài hơn.
Động cơ hỗn hợp sử dụng nhiên liệu gốc cao su có khuynh hướng cháy chậm hơn so với nhiên liệu rắn; điều này cũng ảnh hưởng đến sức đẩy của động cơ. Tuy vậy SpaceDev cũng nghiên cứu thêm một vài chất phụ gia rắn để khắc phục nhược điểm này. Hiện nay hỗn hợp HTPB đang là chất bí mật, vì SpaceDev phải phát triển nguyên liệu này để vượt các đối thủ cạnh tranh với các loại động cơ tên lửa qui ước.
Động cơ của tương lai
Zilliac cho biết chuyến bay SpaceShipOne thành công sẽ làm thúc đẩy sự nghiên cứu và phát triển loại động cơ hỗn hợp, nhất là trong lĩnh vực không gian. Hiện nay loại động cơ chủ yếu sử dụng nguyên liệu có gốc hydrazine đang chiếm lĩnh. Hydrazine là một chất lỏng hoá học có công thức N2H4 sử dụng làm nguyên liệu cho động cơ tên lửa, cũng giống như ammonia đây là một chất không bền vững. Ông cho biết thêm hydrazine dễ nổ, độc tố cao và mỗi lần nạp nhiên liệu rất khó, do đó sự lựa chọn nhiên liệu cho động cơ hỗn hợp là sự lựa chọn tất nhiên.
SpaceDev đã hợp tác với Phòng thí nghiệm nghiên cứu không quân (Air Force Research Laboratory) để phát triển động cơ giai đoạn 2 trong ứng dụng đẩy những vật thể nhỏ bay xung quanh trái đất; bay lên các quỹ đạo cao hay thấp tùy theo yêu cầu. Công ty cũng đang nghiên cứu một chương trình riêng về các cuộc phóng tên lửa có tên Streaker bằng động cơ hỗn hợp .
Nguồn: Fuels, 1/2006