VNspace (theo Wikipedia)-Module hậu cần (service module) Zvezda là một là đóng góp đầu tiên hoàn toàn của Nga cho trạm không gian quốc tế. Zvezda đã trở thành nền tảng cho sự định cư đầu tiên của con người trên trạm. Trong tiếng Nga, “Zvezda” có nghĩa là ngôi sao.

Lịch sử

Zvezda được phóng lên bằng một tên lửa đẩy Proton vào ngày 11 tháng 7 năm 2000 tại bãi phóng Baikonur Cosmodrome, Kazakhstan. Ngày 25 tháng 7 năm 2000, nó được lắp ghép thành công vào module Zarya của trạm ISS, lúc đó mới chỉ có 2 module Zarya và Unity, ở độ cao khoảng 440 km.

Chức năng

Module hậu cần là nơi sinh hoạt chính ban đầu của các phi hành gia trên trạm. Nó có một hệ thống hỗ trợ sự sống, phân phối năng lượng điện và xử lý dữ liệu. Ngoài ra nó còn có hệ thống điều khiển bay cũng như hệ thống đẩy, giúp nó thực hiện các chức năng này thay cho Zarya khi nó vừa được lắp ghép vào trạm. Nó cũng có một hệ thống thông tin liên lạc có khả năng nhận được các lệnh điều khiển từ dưới mặt đất. Hiện tại, nhiều chức năng của Zvezda đang được hỗ trợ hoặc thay thế bởi các bộ phận của Mỹ. Tuy nhiên, nó vẫn là bộ phận trung tâm về mặt cấu trúc cũng như chức năng của phần của Nga trên trạm cũng như là nơi ở chính của các thành viên phi hành đoàn. Cơ quan không gian châu Âu (ESA) cung cấp một hệ thống quản lý dữ liệu (Data Management System), hoạt động giống như bộ não của Zvezda. Hệ thống máy tính này không chỉ điều khiển các chức năng của module hậu cần, mà còn đưa ra sự điều khiển đối với các bộ phận trên trạm của Nga cũng như lái và định hướng cho trạm cho tới khi phòng thí nghiệm Destiny được lắp ghép vào trạm trong chuyến bay STS-98. Destiny chứa các hệ thống đảm nhiệm việc quản lý và điều khiển các hoạt động của ISS. Việc điều khiển sự định hướng của ISS là sự phối hợp trách nhiệm của các bộ phận của Nga và Mỹ. Module hậu cần cung cấp sự đẩy cho trạm trong các hoạt động như việc nâng độ quỹ đạo định kỳ cho trạm. Hệ thống hoa tiêu của Zvezda cung cấp dữ liệu cho hệ thống điều khiển chuyển chuyển động (motion control system) trên Destiny hỗ trợ cho việc lái trạm ISS của Mỹ cho đến khi phần cứng của hệ thống định vị toàn cầu được đưa lên trạm trong một nhiệm vụ sau đó.

Kĩ thuật

Sơ đồ của Zvezda

Zvezda có khối lượng 19,051 kg, dài 13.1 m, chiều rộng tính cả 2 tấm năng lượng mặt trời là 29.7 m. Zvezda gồm có 3 bộ phận điều áp: một khu vực chuyển tiếp (Transfer Compartment) nhỏ hình cầu ở đầu phía trước, bộ phận chính là khu vực làm việc (Work Compartment) là một hình trụ dài, và buồng chuyển tiếp (Transfer Chamber) nhỏ hình trụ ở đầu phía sau. Bộ phận này giữ các thiết bị bên ngoài như thùng chứa nhiên liệu ngoài, động cơ đẩy và ăngten liên lạc. Module có 4 cổng kết nối, một cái nằm ở phía sau phòng chuyển tiếp, ba cái còn lại nằm ở khu vực chuyển tiếp, với một cái hướng về phía trước, một cái hướng lên và một cái hướng xuống. Cổng kết nối phía sau có một đầu dò và một cơ cấu kết nối hình nón cho phép sự kết nối của tàu vận tải Progress và tàu chở người Soyuz, cũng như tàu vận tải tự động ATV của ESA sau này. Zvezda cũng được trang bị một hệ thống gặp gỡ và kết nối tự động (automated rendezvous and docking system). Cổng kết nối phía trước của Zvezda nối với Zarya. Hai cổng kết nối còn lại sẽ được lắp ghép với các module khác của Nga trên trạm ISS. Các tiện nghi trên trạm bao gồm các buồng ngủ cá nhân cho các phi hành gia, một toalet và các thiết bị vệ sinh, một nhà bếp có tủ lạnh và một cái bàn có thể giữ được thức ăn khi ăn. Module có tổng cộng 13 cửa sổ, gồm 3 cửa sổ đường kính 9 inch trên bộ phận chuyển tiếp để quan sát các quá trình kết nối, một cửa sổ đường kính 16 inch lớn ở khu vực làm việc, một cửa sổ riêng cho mỗi khu cá nhân. Còn có thêm một số cửa sổ để quan sát trái đất và bên trong module. Ngoài ra bên trong còn có thiết bị tập thể dục bao gồm một máy chạy bộ và một xe đạp cố định được cung cấp bởi NASA. Nước thải sẽ được tái chế để sử dụng trong thiết bị sản xuất oxy. Các chuyến đi bộ ngoài khoảng không sử dụng áo Orlan-M của Nga có thể được thực hiện từ Zvezda thông qua bộ phận chuyển tiếp đóng vai trò như một nút không khí. Module cũng thực hiện việc liên lạc về dữ liệu, âm thanh và hình ảnh với các trung tâm điều khiển ở Matxcơva và Houston. Tại thời điểm phóng, nhiều hệ thống ở trạng thái không hoạt động và được kích hoạt bởi một mệnh lệnh được lập trình trước. Các tấm thu năng lượng mặt trời được triển khai sau đó cũng như các ăngten liên lạc khác.

Gặp gỡ và kết nối

Trên quỹ đạo, Zvezda trở thành bộ phận thụ động trong cuộc gặp gỡ với ISS khi đó gồm Zarya và Unity. Zvezda giữ một quỹ đạo cố định trong khi Zarya thực hiện việc gặp gỡ và nối kết dưới sự điều khiển từ mặt đất sử dụng hệ thống gặp gỡ và kết nối tự động của Nga (Kurs). Sau khi kết nối, Zvezda đảm nhận nhiệm vụ điều khiển độ cao và nâng quỹ đạo. Nhiều bộ phận của Zarya được tắt đi và bộ phận đầu tiên của trạm hiện tại được sử dụng chủ yếu để chứa nhiên liệu cũng như cung cấp một thể tích điều áp để làm kho chứa. Trong trường hợp việc lắp ghép tự động không thành công, một phi hành đoàn 2 người sẽ được phóng lên trên tàu Soyuz từ sân bay vũ trụ Baikonur Cosmodrome khoảng 15 ngày sau đó để trực tiếp thực hiện công việc kết nối. Phi hành đoàn sẽ đậu tàu Soyuz vào cổng phía sau của Zvezda 2 ngày sau khi phóng, vào trong module mới này, lắp ráp một hệ thống điều khiển việc gặp gỡ từ xa (TORU) bên trong. Hai ngày sau đó, họ sẽ sử dụng TORU để điều khiển ISS về phía Zvezda để thực hiện việc nối kết.

Quá trình ghép nối Zvezda

Các ăngten trên Zvezda được triển khai	Cùng lúc, các tấm năng lượng mặt trời được trải ra và các hệ thống chính trên module được kích hoạt	Sau đó, Zvezda được kiểm tra và định hướng theo cách có thể tiết kiệm nhiên liệu nhất	Các hệ thống thông tin liên lạc, cảm biến trạng thái và định vị được kiểm tra từ mặt đất
Những người điều khiển sẽ thay đổi trạng thái quỹ đạo cũng như thử nghiệm động cơ điều khiển module	Động cơ chính của module được kích hoạt để nâng độ cao của Zvezda lên khoảng độ cao của ISS	Hệ thống thu năng lượng mặt trời được kiểm tra cũng như máy tính của hệ thống điều chỉnh chuyển động để đảm bảo Zvezda sẵn sàng kết nối vào ISS	Zvezda được điều chỉnh vào vị trí sẵn sàng kết nối
Hệ thống Kurs được kích hoạt, Zvezda trở thành phần bị động trong sự lắp ráp với trạm ISS	Trạm không gian, điều khiển bởi Zarya, sẽ bám theo, tiếp cận và kết nối với Zvezda sử dụng hệ thống gặp gỡ tự động trên Zarya	Sau khi sự ghép nối hoàn toàn kín khí, chức năng điều khiển sẽ được chuyển từZarya về Zvezda

Bên lề

Hệ thống quản lý dữ liệu là phần cứng đầu tiên của châu Âu được mang lên trạm. Nó được phát triển và sản xuất tại châu Âu bởi một tổ hợp công nghiệp dẫn đầu là Daimler – Chrysler tại Bremen, Đức. ESA cung cấp hệ thống này cho đối tác Nga để đổi lại hai hệ thống kết nối đơn vị bay (flight-unit docking system), không có sự trao đổi về tài chính nào, được sử dụng cho một phương tiện của ESA sau này, tàu vận tải tự động ATV.

Zvezda trong quá trình chế tạo tại Nga

Tên lửa Proton phóng Zvezda lên quỹ đạo

Zvezda trên trạm ISS

Chỗ ăn trên Zvezda

VNspace-Những nhà thám hiểm mặt trăng thế hệ kế tiếp của NASA có thể sống trong những ngôi nhà di động và lái thiết bị RV cỡ nhỏ có khả năng di chuyển trong thời gian trên một tuần trong một lần thám hiểm.

Những phương tiện chuyên chở thám hiểm có thể có kích thước ngang với những phương tiện di chuyển chạy bằng điện đã được sử dụng trong suốt thời gian 3 con tàu Apollo cuối cùng hạ cánh xuống mặt trăng từ năm 1971-1972. Tuy nhiên, những phương tiện thế hệ mới có trang bị vỏ bảo vệ và hệ thống điều áp, nhờ đó các phi hành gia sẽ tránh tốt hơn những tác nhân gây hại như bức xạ, nhiệt độ khắc nghiệt và các nguy hiểm khác.

Phương tiện thám hiểm mặt trăng kiểu mới của NASA

Các phi hành gia cũng sẽ thoải mái hơn trong những bộ quần áo bình thường, không phải mặc những bộ quần áo vũ trụ kềnh càng như các thế hệ trước của tàu vũ trụ Apollo đã mặc khi vận hành cỗ máy thám hiểm. Để phục vụ những chuyến đi bộ, chiếc xe kiểu mới này có trang bị những bộ quần áo vũ trụ liền khối và được gắn bên ngoài xe. Các phi hành gia có thể trượt vào trong bộ quần áo này bằng một cửa sập.

Tại một hội thảo vũ trụ tại Long Beach – Calif vào tuần vừa rồi, Mike Gernhardt, một chuyên gia của NASA  – cho biết: “Chỉ mất 10 phút để mặc bộ quần áo vũ trụ và sẵn sàng cho chuyến thám hiểm”. Gernhardt hiện đang làm việc trong chương trình khám phá vũ trụ hậu thời kỳ tàu con thoi của NASA có tên Chòm sao (Constellation) với mục tiêu là đến năm 2020 sẽ đưa các phi hành gia trở lại mặt trăng.

Cơ quan NASA đang dự tính sẽ có 2 phương tiện khám phá mặt trăng kiểu mới nhằm phục vụ mục đích lưu trú tạm thời trên mặt trăng tới 2 tuần. Hiện chưa xác định được chi phí của hai chiếc xe nói trên. NASA chốt ngân sách khoảng 104 tỷ USD dành cho việc hạ cánh lên mặt trăng lần đầu bao gồm cả phát triển hệ thống phóng tàu mới và thiết bị đáp lên mặt trăng.

Cơ quan hàng không vũ trụ Hoa Kỳ mong muốn phần lớn chi phí dành cho chương trình Chòm sao sẽ được lấy từ chương trình phát triển tàu con thoi – là chương trình sẽ dừng lại vào năm 2010 cùng với sự hoàn thành Trạm vũ trụ quốc tế.

Không giống như các chuyến thăm của tàu Apollo đến mặt trăng, NASA dự tính sẽ xây dựng nơi cư trú thường xuyên trên đó. Thay vì sử dụng các cấu trúc nhỏ hơn được gắn kết với nhau theo thời gian, NASA hiện đang xem xét việc phóng một trạm cư trú cỡ lớn thông qua một tàu vận tải không người lái để bắt đầu xây dựng căn cứ trên. Các môđun mở rộng có thể được gắn thêm sau đó.

NASA hiện vẫn chưa quyết định vị trí đặt trạm cư trú thường xuyên mặc dù các nhà khoa học đang nóng lòng muốn khám phá một miệng núi lửa ở gần cực nam của mặt trăng mà họ hi vọng có thể tồn tại băng nước trong đó. Doug Cooke – trợ lý dự án khám phá mặt trăng của NASA – cho biết, hiện có một ý tưởng đang được xem xét là sử dụng trạm cư trú có thể di chuyển được, nhờ đó có thể đáp ứng được những mục đích khoa học khác nhau.

Kỳ I

Taepodong-2  có thể mang đầu đạn hạt nhân có tầm bắn từ 6.000-9.000 km. Tên lửa ICBM Taepodong-2 đủ sức công phá các mục tiêu Mỹ không chỉ ở khu vực Thái Bình Dương mà cả các thành phố Chicago, bang Illinois, Hoa Kỳ…

Tin tức về việc CHDCND Triều Tiên chuẩn bị thử tên lửa vượt đại châu (ICBM) thế hệ mới Taepodong-2 có thể mang đầu đạn hạt nhân với tầm bắn có thể vươn tới Australia và một số thành phố của Mỹ đã gây sốc đối với các nhà lãnh đạo thế giới…

Nhưng sự thực về sức mạnh tên lửa của CHDCND Triều Tiên đến nay vẫn đang còn là điều bí ẩn.

Taepodong-2 có thể tàn phá Chicago

Một ngày cuối tháng 5/2006, vệ tinh gián điệp của Mỹ và Nhật Bản đều chụp được những bức ảnh cho thấy CHDCND Triều Tiên đang nạp nhiên liệu lỏng vào một quả tên lửa lớn.

Phân tích các dấu hiệu khác liên quan, các chuyên gia quân sự Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc đi đến kết luận rằng CHDCND Triều Tiên đang chuẩn bị cho một cuộc thử tên lửa vượt đại châu (ICBM), thế hệ mới Taepodong-2.

Được biết Taepodong-2  có thể mang đầu đạn hạt nhân có tầm bắn từ 6.000-9.000 km. Với tầm bắn này, tên lửa ICBM Taepodong-2 đủ sức để công phá các mục tiêu Mỹ không chỉ ở khu vực Thái Bình Dương mà cả các thành phố Chicago, bang Illinois, Hoa Kỳ.

Sự thật về năng lực tên lửa của CHDCND Triều Tiên đến nay thế nào không ai dám nói chắc. Tuy nhiên có một điều mà ai cũng phải thừa nhận là CHDCND Triều Tiên đã nhiều lần thử thành công tên lửa Taepodong-1 tầm bắn khoảng 2.000 km. Hơn nữa, gần đây phía Bình Nhưỡng công khai thừa nhận rằng họ đã có một số đầu đạn hạt nhân.

CHDCND Triều Tiên bắt đầu quan tâm tới việc chế tạo tên lửa từ những năm 1960. Không rõ bằng cách nào, những dàn tên lửa Scud B do Liên Xô chế tạo và cung cấp cho Aicập thời gian đó đã có mặt tại CHDCND Triều Tiên.

Từ mẫu tên lửa tầm ngắn Scud B với tầm bắn từ 280 – 300 km, các chuyên gia quân sự CHDCND Triều Tiên đã cải tiến thành tên lửa Scud C. Từ đó công nghệ chế tạo tên lửa của CHDCND Triều Tiên không ngừng phát triển.

Cuối những năm 1980, CHDCND Triều Tiên đã đạt đến trình độ chế tạo các tên lửa nhiều tầng. Trung bình cứ sau 5 năm tên lửa thế hệ Scud lại được nâng cấp một lần. Tên lửa Scud B và Scud C đã được triển khai hàng loạt ở phía Bắc bán đảo Triều Tiên thời gian đó.

Những thử nghiệm đầu tiên

Tại CHDCND Triều Tiên, Học viện Khoa học Tự nhiên số 2 – trước đây là Học viện Khoa học quốc phòng – chịu trách nhiệm nghiên cứu và chế tạo các loại vũ khí.

Tuy nhiên, khoảng cuối những năm 1980, một cơ sở nghiên cứu vũ khí khác có biệt danh là “Nhà máy số 7″ hay còn gọi là Trung tâm nghiên cứu và phát triển San Um Dong- là nơi lần đầu tiên đưa ra mẫu của một loại tên lửa tầm xa thời kỳ đầu mang tên Paektusan để thay thế cho các thế hệ tên lửa Scud.

Từ mẫu thiết kế của “Nhà máy số 7″, Học viện Khoa học tự nhiên số 2 đã chế tạo thành công tên lửa Taepodong trên cơ sở kinh nghiệm chế tạo các tên lửa thế hệ Scud vốn bị coi là vừa không bắn được xa, vừa thiếu chính xác.

Đây chính là loại tên lửa tầm xa đầu tiên của CHDCND Triều Tiên còn được gọi với các tên khác nhau tùy thuộc từng thế hệ như tên lửa Taepodong đời đầu hay tên lửa Nodong.

Tháng 5/1990, CHDCND Triều Tiên cho bắn thử tên lửa Nodong- hay còn gọi là Taepodong thế hệ 1 đầu tiên tại trung tâm bắn thử tên lửa Musudan Ri. Các vệ tinh gián điệp Mỹ theo dõi rất chặt diễn biến của cuộc thử vũ khí này.

Theo đánh giá của các chuyên gia quân sự Mỹ thì cuộc thử tên lửa Nodong đầu tiên này đã thất bại. Ba năm sau, vào khoảng cuối tháng 5/1993 cũng tại trung tâm thử tên lửa Musudan Ri, CHDCND Triều Tiên  đã thử thành công quả tên lửa Nodong đầu tiên.

Sau khi đã hiệu chỉnh và thay đổi một số thiết kế cho phù hợp, tháng 3/1994 Bình Nhưỡng lại tiến hành vụ thử mới với tên lửa Nodong. Lần này, có các chuyên gia quân sự từ Iran và Pakistan được mời tới quan sát.

Sau lần thử này đúng một năm, các vệ tinh do thám Mỹ đã xác định được rằng CHDCND Triều Tiên  đã sở hữu tên lửa tầm xa thế hệ Taepodong-1.

Thông tin này được củng cố nhờ các hình ảnh mà vệ tinh do thám của Mỹ thu được hồi tháng 6 năm 1994 về việc Bình Nhưỡng thử các động cơ tên lửa cho cả hai loại Paektusan-1 và Taepodong-2.

Các chuyên gia cho rằng CHDCND Triều Tiên sẽ khó mà chế tạo thành công tên lửa Nodong nếu không có sự trợ giúp to lớn từ các nước ngoài. Một tài liệu nói rằng Bình Nhưỡng đã nhận được sự giúp đỡ nói trên từ Nga, Trung Quốc, Aicập, và Iran.

Sự giúp đỡ bao gồm từ việc Trung Quốc giúp đào tạo kỹ thuật trong lĩnh vực khoa học không gian, Hiệp hội những kiều dân Triều Tiên định cư tại Nhật Bản cung cấp các vi mạch và chíp điện tử đặc dụng, Iran giúp đỡ về tài chính, v.v. Nhờ đó mà CHDCND Triều Tiên có trong tay các loại máy công cụ chính xác do nước ngoài sản xuất rất cần thiết cho việc chế tạo tên lửa.

Kỳ II: Hành trình đến “Quốc gia xuất khẩu tên lửa”

Ngày 31/8/1998, tại trung tâm thử tên lửa Musudan Ri, CHDCND Triều Tiên tiến hành một cuộc bắn thử đặc biệt đối với tên lửa Paektusan-1.

Cuộc thử này đặc biệt vì đây là lần đầu tiên loại tên lửa 3 tầng được đưa ra thử nghiệm. Cuộc phóng thử tên lửa nhiều tầng của Bình Nhưỡng lần này thu hút sự theo dõi chăm chú đặc biệt của các chuyên gia vũ khí thế giới. Các vệ tinh gián điệp của Mỹ và Nhật Bản không bỏ sót một động thái nào trong suốt quá trình cuộc phóng thử này.

Tên lửa đẩy Paektusan-1 được thiết kế 3 tầng có nhiệm vụ đưa một vệ tinh loại nhỏ vào vũ trụ ở tầng quĩ đạo thấp của trái đất. Tuy nhiên, do trục trặc, vệ tinh nhỏ mang tên Kwangmyongsong-1 đã không bao giờ được đưa vào vũ trụ dù chỉ ở tầng thấp vì đã rơi xuống biển.

Khi tên lửa Paektusan-1 rời bệ phóng ở trung tâm thử tên lửa Musudan Ri, các động cơ hoạt động rất tốt.

Tầng 1 của tên lửa đẩy làm việc hoàn hảo, tách ra ở vị trí cách bệ phóng khoảng 300 km về phía đông. Tầng 2 của tên lửa đẩy cũng làm việc tốt đúng như chương trình đã cài đặt. Tầng 2 tách ra rơi xuống Thái Bình Dương ở vị trí cách cảng Hachinohe của Nhật Bản khoảng 330 km về phía đông, sau khi tên lửa đã bay được quãng đường 1.380 km tính từ bệ phóng.

Nhưng tầng 3 của tên lửa đẩy đã không hoạt động như dự kiến nên không đưa được vệ tinh Kwangmyongsong-1 vào quĩ đạo trái đất như kế hoạch. Vệ tinh Kwangmyongsong nổ tung giữa đường, các mảnh vỡ của tên lửa đẩy và vệ tinh rơi rải rác trong phạm vi gần 6.400 km tính từ bệ phóng.

Mặc dù cuộc phóng thử này thất bại, nhưng sự kiện này cũng đủ làm cho thế giới sửng sốt trước tiến bộ nhanh chóng của ngành công nghiệp vũ khí của Bình Nhưỡng.

Từ đó Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và một số nước khác cảm thấy rõ một nguy cơ bị tấn công bằng tên lửa vượt đại châu CHDCND Triều Tiên đã hiện hữu.

Từ nhập khẩu đến xuất khẩu

Tại một cuộc hội thảo quốc tế, học giả người Nga Alexander Pikayev- đồng Chủ tịch Trung tâm Carnegie tại Matxcơva thuộc Chương trình cấm phổ biến vũ khí-  cho rằng quả tên lửa Paektusan-1 mà CHDCND Triều Tiên bắn thử tại trung tâm Musudan Ri hôm 31/8/1998 được chế tạo dựa trên cơ sở công nghệ của Liên Xô.

Paektusan-1 chính là dạng tên lửa tầm ngắn Scud của Liên Xô được hiện đại hóa thêm một bước. Cơ sở công nghệ của Paektusan-1 là tên lửa Scud R-17 do Liên Xô thiết kế và chế tạo.

Scud R-17 là loại tên lửa đạn đạo có tầm bắn 300 km, mang được một đầu đạn nặng 1 tấn do Cục thiết kế Mashinostroyenie ở thành phố Miass (Urals) thuộc Liên Xô trước đây thiết kế.

Đây là loại tên lửa một tầng dùng nhiên liệu lỏng. Scud R-17 nặng 5,8 tấn có thể cơ động trên bệ phóng tự hành. Thời Liên Xô, Scud R-17 được nhà máy chế tạo máy móc Votkinsk sản xuất hàng loạt.

Sau khi Liên Xô sụp đổ, nhà máy Votkinsk chuyển sang sản xuất tên lửa SS-27s là loại tên lửa vượt đại châu hiện đại hơn nhiều.

Vậy bằng cách nào CHDCND Triều Tiên có được mẫu tên lửa Scud R-17 mặc dù Liên Xô trước đây và Liên bang Nga ngày nay chưa bao giờ bán loại tên lửa này cho Bình Nhưỡng?

Theo học giả Alexander Pikayev, kể từ những năm 1970 Liên Xô xuất khẩu hàng trăm quả tên lửa Scud R-17E cho các nước như Iraq, Libya, Syria, và Aicập. Ngoài ra, Liên Xô còn trang bị Scud R-17E cho các nước thành viên Hiệp ước Vácsava.

Khi chuyển giao loại tên lửa Scud R-17, Liên Xô luôn yêu cầu các bên nhận phải ký một bản hợp đồng cấm tái xuất khẩu và cấm cải tiến làm hiện đại hóa vũ khí này.

Tuy nhiên, sau khi Liên Xô  sụp đổ, cả bên bán và bên mua đều công khai vi phạm những điều khoản cấm của hợp đồng nói trên. Hậu quả là người ta đã thấy xuất hiện nhiều loại vũ khí mới do Liên Xô sản xuất, trong đó có Scud R-17E tại nhiều nước không hề nhập khẩu chính thức và trực tiếp loại vũ khí đó từ LB Nga. CHDCND Triều Tiên thuộc những nước như vậy.

Vẫn theo ông Alexander Pikayev thì điều đáng chú ý ở đây là nước nào sau khi sở hữu tên lửa Scud R-17 cũng tìm cách cải tiến, nâng cấp nó. Những nước này bí mật hợp tác với nhau trong việc giúp nhau về tài chính, trao đổi về công nghệ tên lửa.

Sau một thời gian, các nước nói trên, trong đó có CHDCND Triều Tiên đã có năng lực tự sản xuất được tên lửa của mình dựa trên nền tảng công nghệ tên lửa Scud, hoặc nhận được trợ giúp kỹ thuật từ phía Trung Quốc.

Riêng CHDCND Triều Tiên, nước này không chỉ tự sản xuất được tên lửa cho quốc phòng trong nước mà còn xuất khẩu được nhiều thế hệ tên lửa Scud cải tiến.

Đầu những năm 1987, Bình Nhưỡng có năng lực mỗi tháng sản xuất được từ 8-12 quả tên lửa Scud-B. Tháng 7/1987, CHDCND Triều Tiên bán cho Iran 100 quả tên lửa Scud các loại.

Những năm tiếp theo, có nhiều dấu hiệu cho thấy Bình Nhưỡng không chỉ bán tên lửa cho Tehran mà còn giúp Iran khởi tạo ngành công nghiệp sản xuất tên lửa Scud.

CHDCND Triều Tiên bắt đầu xây dựng một loạt các căn cứ tên lửa có năng lực phóng tên lửa tầm xa như Paektusan-1 từ năm 1994. Đó là các căn cứ tên lửa Chiha Ri, Sangnam Ri, Yongjo Ri, Yongnim Kun khởi công từ năm 1994 đến 2003 việc xây dựng các căn cứ này cơ bản đã hoàn thành.

Kỳ III:  Nhận dạng  “con hổ” Taepodong – 2

Đầu năm  1999, vệ tinh gián điệp Mỹ thu được các hình ảnh cho thấy CHDCND Triều Tiên đã nâng cấp một số bệ phóng vốn dành cho tên lửa Taepodong-1 để chuẩn bị phóng tên lửa lớn hơn, có thể là Taepodong-2.

Các dấu hiệu thu được là giàn đỡ tên lửa trước kia dùng để phóng Taepodong-1 nay được nâng thêm chiều cao từ 22 m trước đây lên 33 m. Việc nâng cấp giàn tên lửa này hoàn thành vào khoảng cuối tháng 7/1999.

Một tháng sau các dấu hiệu chứng tỏ việc chế tạo tên lửa vượt đại châu (ICBM) Taepodong-2 đã ở vào giai đoạn cuối. Có vẻ như một quả tên lửa loại này đang được cất giấu tại một nơi nào đó gần bệ phóng.

Trước khi được đưa ra phóng, cần ít nhất 2 ngày lắp tên lửa Taepodong-2 vào giàn đỡ bệ phóng sau đó cần thêm một thời gian nữa để nạp nhiên liệu lỏng và để kiểm tra các hệ thống điện tử của các động cơ tên lửa. Một quả tên lửa Taepodong-2 cần phải được nạp vài xe tải thùng đựng nhiên liệu lỏng.

Mặc dù cuối năm 1999 phía CHDCND Triều Tiên chuẩn bị khá ráo riết cho cuộc thử đầu tiên đối với loại tên lửa Taepodong-2. Tuy nhiên, đến cuối năm đó, không hiểu lý do gì đã khiến CHDCND Triều Tiên không tiếp tục các hoạt động này nữa.

Giới quan sát quân sự nước ngoài mới chỉ được nghe đồn đại về loại tên lửa này của CHDCND Triều Tiên chứ chưa ai được mục kích trực tiếp để có thể mô tả hình hài của tên lửa Taepodong-2.

Năm 2005, lần đầu tiên người ta thấy xuất hiện một tài liệu về tên lửa ICBM Taepodong-2 của CHDCND Triều Tiên với các thông số kỹ thuật chi tiết.

Tạp chí “Các hệ thống vũ khí chiến lược của Jane” thậm chí còn cho rằng CHDCND Triều Tiên đang phát triển tầng thứ 3 của tên lửa đẩy Taepodong-2.

Theo các tài liệu này, tên lửa Taepodong-2 còn có các tên gọi khác là Moksong-2, Pekdosan-2. Đây là loại tên lửa vượt đại châu ICBM có tầm bắn từ 6.000-9.000 km được đưa vào sử dụng từ năm 2004.

Tên lửa Taepodong-2 hiện mới chỉ được thiết kế cho các bệ phóng từ mặt đất. Cho đến năm 2004 Taepodong-2 mới được chế tạo hai tầng đẩy dùng nhiên liệu lỏng.

Tuy nhiên, loại tên lửa ICBM này dễ dàng được nâng cấp thành tên lửa 3 tầng đẩy để kéo dài thêm tầm bắn. Taepodong-2 được trang bị một đầu đạn nặng 750 kg có thể là đầu đạn hạt nhân, vũ khí sinh học, hóa học. Tên lửa này có kích thước dài 35 m, đường kính thân 2,10 m.

Các chuyên gia quân sự Nga, Mỹ, Nhật Bản cho rằng tên lửa Taepodong -2 tuy có tầm bắn xa nhưng lại kém về độ chính xác. Mặc dù độ chính xác chưa cao nhưng cho đến nay tên lửa Taepodong – 2 vẫn là mối đe doạ số 1 từ CHDCND Triều Tiên đối với Mỹ.

Nhiều chuyên gia vũ khí quốc tế tin rằng CHDCND Triều Tiên bắt đầu nghiên cứu chế tạo tên lửa ICBM Taepodong-2 từ năm 1990. Gần đây, Pakistan và Iran đã nhận được sự hỗ trợ kỹ thuật từ Bình Nhưỡng đối với ngành công nghiệp chế tạo tên lửa của họ. Có thể vì vậy mà tên lửa Shahab-5/6 của Iran có cấu tạo tương tự như tên lửa Taepodong-2 của CHDCND Triều Tiên.

Năm 2004, thế giới quan ngại trước các tin nói về việc CHDCND Triều Tiên xuất khẩu ồ ạt các loại tên lửa cho nhiều quốc gia ở Trung Đông. Các nước nhập khẩu tên lửa từ CHDCND Triều Tiên được báo chí nêu lên là Iran, Libya, Yemen, Pakistan.

Tuy nhiên, các mặt hàng nhập khẩu vào những nước nói trên không giống nhau. Một tờ báo của Nhật Bản cho rằng Bình Nhưỡng và Tehran đàm phán về việc Iran mua tên lửa Taepodong-2 từ CHDCND Triều Tiên.

Bình Nhưỡng xuất tên lửa Taepodong -2 dưới dạng linh kiện rời. Sau đó, các linh kiện được chuyển đến nhà máy Shahid Hemat gần Tehran để lắp ráp.

Pakistan không nhập Taepodong-2 mà nhập khẩu tên lửa Nodong (thế hệ cũ hơn) từ Bình Nhưỡng. Sau này, các chuyên gia vũ khí Pakistan đã cải tiến tên lửa Nodong thành tên lửa Ghauri hay còn gọi là tên lửa “Hatf-5″.

Đối với trường hợp của Libya, Cục tình báo trung ương Mỹ (CIA) cho rằng trong năm 2002, Tripoli nhập nhiều máy móc, thiết bị liên quan đến tên lửa từ CHDCND Triều Tiên.

Riêng trường hợp của Yemen, tháng 12/2002 hải quân Tây Ban Nha đã phát hiện một tàu thủy đang chạy trên biển Arập, chở nhiều tên lửa Scud hướng tới Yemen. Lập tức tầu hải quân Mỹ trong khu vực can dự bắt tạm giữ con tầu nói trên.

Tuy nhiên, lúc đó Chính phủ Yemen đã hoàn toàn bác bỏ việc nước này nhập khẩu tên lửa Scud từ Bình Nhưỡng nên phía Mỹ đồng ý không tiếp tục giam giữ con tàu nói trên. Chính phủ Yemen phải cam kết rằng trong tương lai nước này sẽ không tìm cách mua tên lửa Scud.

Trong điều kiện CHDCND Triều Tiên bị cấm vận về kinh tế, xuất khẩu vũ khí, đặc biệt là xuất khẩu tên lửa tầm xa, được coi là nguồn thu ngoại tệ chủ yếu của Bình Nhưỡng. Một quả tên lửa Taepodong-1 đời đầu tại thị trường quốc tế được chào bán với giá 6 triệu USD.

Giáo sư Hideshi Takesada thuộc Viện nghiên cứu Quốc phòng Nhật Bản cho biết, mỗi năm CHDCND Triều Tiên có thể thu về từ 300 triệu USD đến 1 tỷ USD từ việc bán tên lửa.

Đình Phong (Theo Tien Phong)

Nhật Bản đã trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới đi tiên phong trong lĩnh vực nghiên cứu, thử nghiệm và chế tạo tên lửa đẩy có khả năng sử dụng lại 100 lần.

Hiện tại, tên lửa có chức năng như vậy nhưng có kích thước bé hơn đã thử nghiệm thành công. Sau khi phóng lên không gian, nó đã sử dụng các động cơ được trang bị để quay lại trái Đất tại địa điểm đã được phóng đi.

Chương trình chế tạo tên lửa sử dụng đa lần được đầu tư vốn ban đầu từ 41- 83 triệu USD và dự kiến tới năm 2011 – 2012 sẽ đưa vào áp dụng lần đầu tiên trên thế giới.

Hiện tại để đưa vệ tinh lên quỹ đạo, Nhật Bản phải sử dụng tên lửa đẩy một lần với chi phí lên tới 1,7 – 2,5 triệu USD/ một lần phóng.

Với tên lửa đẩy sử dụng lại 100 lần, chi phí cho một lần phóng vệ tinh chỉ còn 125.000USD và Nhật Bản sẽ trở thành một quốc gia không có địch thủ của tương lai gần trong lĩnh vực dịch vụ thương mại vũ trụ.

Cơ quan vũ trụ Liên bang Nga vừa công bố định hướng chế tạo thế hệ tên lửa vũ trụ mới và tàu vũ trụ con thoi sáu chỗ. Người ta cũng dự kiến sẽ xây dựng một sân bay vũ trụ mới ở vùng Viễn Đông.

Tàu con thoi Buran đang được tên lửa Energia đưa lên không gian

Ông Anatolij Perminov – người đứng đầu Cơ quan Vũ trụ Liên bang nói rằng đầu năm 2008, lãnh đạo đất nước sẽ xem xét vấn đề này. Hiện mới chỉ biết sân bay vũ trụ mới sẽ được xây dựng ở vùng Viễn Đông.

Nhiều khả năng là ở tỉnh Amur. Nga vẫn đề nghị thuê sân bay vũ trụ Baikonur của Kazakhstan cho đến năm 2020. Và nếu xây dựng sân bay vũ trụ mới thì có thời gian hai sân bay này được đồng thời sử dụng.

Về kế hoạch chế tạo tên lửa đẩy mới và tàu vũ trụ con thoi thì đã công bố cuộc thi thiết kế. Theo những thông tin ban đầu, tham gia vào việc nghiên cứu thiết kế loại tên lửa đẩy mới có Trung tâm tên lửa vũ trụ Samara CSKB-Progress với tên lửa Liên hợp 3, Trung tâm khoa học sản xuất vũ trụ quốc gia mang tên Khrunichev với các tên lửa Angara-3P và Angara-5P, Trung tâm tên lửa vũ trụ mang tên Maeev – hiện là đơn vị thiết kế hàng đầu các tên lửa đạn đạo.

Diện mạo của tàu vũ trụ con thoi tạm thời còn chưa rõ, chỉ biết một điều nó có 6 chỗ. Hiện Công ty vũ trụ Energia đang nghiên cứu dự án này. Đó là một tàu sử dụng nhiều lần với trọng lượng xuất phát có ích vào khoảng 12 – 14 tấn.

Tuy nhiên vẫn chưa biết tên lửa đẩy nó là loại gì. Có đề nghị sử dụng mô đen cải tiến tiếp theo của tên lửa Liên hợp, về thực chất là một loại tên lửa đẩy mới. Đó là dự án Rạng Đông và giai đoạn phát triển tiếp theo của nó là Onega.

Lưu ý là trước đây, vào năm 1988 Liên Xô từng chế tạo được tàu vũ trụ con thoi mang tên Buran và nó đã từng bay vào vũ trụ nhờ tên lửa đẩy Energia sau đó hạ cánh an toàn. Tuy nhiên, sau chuyến bay duy nhất đó, tàu này không được sử dụng lần nào nữa.

Neil Armstrong và Buzz Aldrin trong không gian thử nghiệm của NASA.

Gần 4 chục năm sau ngày nhân loại ăn mừng tàu Apollo lập chiến công lịch sử, những nghi ngờ quanh tính hư thực của sự kiện vẫn không ngừng giãy lên nóng hổi trên các diễn đàn thế giới.

Cuộc chiến nảy lửa được chia làm 3 phe: một phe là lực lượng trung kiên đặt trọn niềm tin cho kỳ tích Apollo vĩ đại, một bên kịch liệt phản bác đó chỉ là trò dàn dựng không hơn, số còn lại thì phân vân, nửa tin, nửa ngờ.

Tháng 12/2006, một trang web nổi tiếng của Mỹ đã thực hiện cuộc thăm dò ý kiến người truy cập bằng câu hỏi: “Bạn có cho rằng vụ đổ bộ của tàu thám hiểm Apollo xuống Mặt trăng là một trò bịp bợm hay không?”

Khá bất ngờ, thành tựu khoa học không gian vĩ đại nhất mọi thời đại chỉ chiếm niềm tin tuyệt đối của 55% số người được hỏi – mặc dù đó cũng là con số lớn nhất. Với họ, bước chân lịch sử của Neil Armstrong có lẽ vẫn còn lưu dấu trên ngôi nhà của chị Hằng.

Trong khi đó một bộ phận 31% “phản pháo” kịch liệt, rằng những cảnh quay mờ nhạt năm 1969 rất có thể đã được thực hiện trong 1 trường quay bí mật nào đó, ngay trên trái đất. Một số lập luận và “bằng chứng” được họ trích dẫn như sau:

- Một tấm hình chụp Neil Armstrong sắp sửa đặt chân ra ngoài không gian. Với góc chụp đó, chắc chắn máy ảnh phải nằm đâu đó trên mặt đất – điều này có thể xảy ra không?
- Áp suất bên trong bộ quần áo vũ trụ là cực lớn, vậy tại sao nhà thám hiểm không căng phồng lên như 1 quả bóng bay, mà thậm chí còn thấy họ cúi mình rất nhẹ nhàng.
- Nếu nói rằng trên mặt trong không có gió và không khí, tại sao lá quốc kỳ vẫn bay phần phật?
- Bóng in xuống mặt đất của lá cờ và của nhà du hành không thuận chiều nhau.
- Trong tất cả các tấm hình không có lấy một ánh sao, vậy mà mọi thứ vẫn sáng rõ như ban ngày.
- Phi thuyền hạ cánh Lander nặng 17 tấn, vậy mà dấu vết hằn lại trên mặt cát bụi xem chừng còn không rõ bằng bước chân của nhà du hành.

Mặt trăng hay một trường quay sống động trên sa mạc Nevada?

Quả là một kỳ tích khi máy chụp tự động có thể đưa vào khuôn hình một khung cảnh hoàn hảo như trên – cứ như thể có ai đó đứng sau để điều chỉnh khung ngắm. Tấm hình này sau đó được sử dụng trên mọi quảng cáo và bưu thiếp của NASA.

Buzz Aldrin trong tư thế chào cờ (Chú ý ngón tay phải của Aldrin lấp ló sau mũ).

Chưa tới vài giây ngay sau đó, đã
thấy tay Buzz Aldrin hạ xuống ngay ngắn, đầu hướng về phía máy ảnh,
trong khi hình ảnh lá cờ giữ y nguyên.

14% còn lại không dám đưa ra kết luận cuối cùng.

Lẽ dĩ nhiên, kết quả khảo sát dù có biến hóa thế nào đi nữa thì cũng chẳng thể làm thay đổi lịch sử. Vấn đề là có quá ít chứng cứ đủ thuyết phục để xua tan mọi nỗi hoài nghi. Thậm chí sau này, giả sử nhân loại có dịp đặt chân lên Mặt trăng thêm lần nữa, có gửi về Trái đất những hình ảnh nét như pha lên chứng minh Apollo quả thật đã hạ cánh xuống đây năm 1969, thì vẫn sẽ có kẻ huyễn hoặc rằng, đó là cảnh được dựng trước để trò bịp bợm không lộ chân tướng, và sẽ lại có trăm nghìn kẻ nghe theo.

Theo ông Michael Griffin, Giám đốc NASA (Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ) cho biết, Mỹ sẽ đưa bốn nhà du hành vũ trụ lên Mặt trăng vào năm 2018 trong một cố gắng lớn nhằm quay trở lại vị trí tiên phong của mình về các chuyến bay có người lái vào vũ trụ.
NASA sẽ thiết kế một loại tên lửa mới dựa trên công nghệ được sử dụng trong các con tàu con thoi hiện nay đang trở nên già cỗi và sẽ rút hẳn vào năm 2010. Một con tàu mới có thể sẽ có mặt trên quỹ đạo vũ trụ vào năm 2012.
Chuyến bay có người lái lần cuối cùng của Mỹ đổ bộ lên Mặt trăng là Tàu vũ trụ Apollo 17 vào năm 1972. Theo ông Griffin cho biết, chuyến bay mới sẽ bắt đầu những công việc chuẩn bị để thành lập một cơ sở cố định trên Mặt trăng. Ông ước tính chi phí cho chuyến quay trở về mặt trăng này sẽ mất 104 tỷ USD và cho rằng điều này sẽ không bị ảnh hưởng bởi sự tái thiết sau cơn bão Katrina hay cuộc Chiến tranh Irắc.
Tổng thống Bush đã tuyên bố vào tháng 1 năm 2004 rằng NASA sẽ khôi phục các chuyến bay có người lái lên Mặt trăng, coi đó như bước đi ban đầu hướng tới việc đưa người lên sao Hỏa.
Theo Người đại diện của NASA cho biết, loại tên lửa mới sẽ rất giống Apollo, nhưng với công nghệ hiện đại đã được nâng cấp. Con tàu vũ trụ mới mang tên CEV (Crew Exploration Vehicle – Tàu Thám hiểm Phi hành) sẽ giúp cho các nhà du hành có thể lưu lại trên Mặt trăng trong khoảng thời gian dài hơn gấp 4 lần so với tầu Apollo. Các chuyến bay mới sẽ có thể lưu lại trên Mặt trăng hơn một tuần lễ.
Hiện nay NASA đã lên kế hoạch chế tạo một loại tên lửa mới có sức nâng mạnh, có thể vận chuyển CEV với phi đội bay tới 6 thành viên. Theo NASA cho biết, các phi công và hàng hóa sẽ được vận chuyển lên quỹ đạo trên một hệ thống phóng chuyển động kiểu con thoi, sử dụng một tên lửa tăng tốc dùng nhiên liệu rắn và sử dụng một tầng trên cùng được cung cấp lực bằng một động cơ con thoi.
NASA đã từng thất bại nặng nề sau vụ nổ của Tàu Challenger năm 1986 và vụ thảm họa Tàu Columbia năm 2003. Nhưng, cơ quan này rất lạc quan về thế hệ tàu vũ trụ mới của mình, bởi vì theo như đánh giá, do có thiết kế và hệ thống phóng mới, loại tàu vũ trụ mới sẽ có độ an toàn cao hơn gấp 10 lần so với tàu con thoi.
Để thực hiện chuyến bay vào Vũ trụ sẽ cần một tàu phóng vận chuyển có tải trọng cao, được cung cấp lực bằng 5 động cơ kiểu con thoi, nó có thể chuyên chở đến 125 tấn thiết bị và hàng hóa. Tàu đổ bộ lên Mặt trăng sẽ được vận chuyển bằng một tàu phóng hạng nặng. Một khi đã được phóng vào quỹ đạo, CEV sẽ ghép nối với tàu đổ bộ Mặt trăng và tầng đẩy, sau đó bắt đầu chuyến du hành lên Mặt trăng.
Các chuyến bay bằng rôbốt lên Mặt trăng để nghiên cứu nghiên cứu địa hình của nó sẽ được thực hiện trong khoảng thời gian 2008-2011. Theo ông Griffin cho biết: “Việc con người lên tới mặt trăng và duy trì sự hiện diện ở đó sẽ mang ý nghĩa to lớn, nó cho thấy con người còn có thể sống trên một thế giới khác nữa và các nhà du hành vũ trụ có thể mạo hiểm đi xa hơn vào trong Vũ trụ và lưu lại ở đó trong những khoảng thời gian dài hơn”. Nếu tính theo giá quy đổi, Chương trình đổ bộ lên Mặt trăng mới sẽ chỉ mất chi phí bằng 55% so với chi phí cho các chuyến bay của tàu Apollo và sẽ không nhất thiết phải tăng ngân sách của NASA, trong năm 2006 sẽ là 16,4 tỷ USD.
Nhưng khối lượng chi phí này được cho là sẽ gặp phải sự phản đối tại Quốc hội, vốn hiện đang phải đối mặt với những cuộc tranh cãi xung quanh vấn đề chi tiêu 5 triệu đôla mỗi tháng cho cuộc Chiến tranh tại Irắc, cộng thêm chi tiêu để tái thiết vùng Vịnh sau cơn bão Katrina, mà theo một số ước tính có thể lên tới hơn 200 tỷ USD.
Theo Bart Gordon, thành viên Đảng Dân chủ thuộc Hạ viện Mỹ cho biết, kế hoạch của NASA đến vào đúng thời điểm quốc gia đang đứng trước những thách thức quan trọng về ngân sách, vì vậy điều này cần có một sự chỉ đạo sáng suốt của Tổng thống. Tại Paris, Cơ quan Vũ trụ châu Âu rất hoan nghênh kế hoạch mới của NASA với hy vọng vào những nỗ lực mới nhằm tăng cường hợp tác quốc tế.
Nguồn: AP, 9/2005